Baranów Sandomierski – założony wg tradycji przez Bolesława Krzywoustego w 1135 roku jako gród broniący przeprawy przez Wisłę. Kazimierz III Wielki w 1354 r. nadał mu prawa miejskie.
Ośrodek handlu zbożem, centrum rzemiosła, głównie sukiennictwa. Stanowił siedzibę rodu Baranowskich, w latach 1568-1677 należał do Leszczyńskich, następnie kolejno do Wiśniowieckich, Lubomirskich i Krasickich. Zachowane pamiątki z przeszłości: zamek renesansowy XVI/XVII w. „Mały Wawel”, kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela z pocz. XVII w.

Nowa Dęba to historia całkiem współczesna, początki miasta to koniec lat 30. ub. wieku. kiedy w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego rozpoczęto budowę Wytwórni Amunicji.

Dopiero  w XVII i XVIII w. kolonizacja ruszyła w głąb puszczy. Powstały wówczas wsie: Cygany, Dęba Jadachy, Majdan, Stale, a następnie Alfredówka, Tarnowska Wola i Rozalin. Proces osadniczy miał taki przebieg, bo warunki bytowania na Wyżynie Sandomierskiej były korzystniejsze od tych w Kotlinie Sandomierskiej na prawym brzegu Wisły.

Przez cały okres zaborów Wisła dzieliła Polaków w tej części Polski na poddanych  rosyjskiego cara i austriackiego cesarza. Jak dowodzą badania prof. Feliksa Kiryka z Krakowskiej Akademii Pedagogicznej, zaborcy dla celów związanych z wynarodowieniem i podsycaniem antagonizmów  przez cały okres zaborów, na odcinku od Sandomierza po Kraków, nie pozwolili zbudować mostu i zorganizować stałej przeprawy. Nawiązując do herbu dawnej Ziemi sandomierskiej w jej dawnych granicach przełamujemy także barierę psychologiczną drzemiącą w naszej podświadomości. Znosimy  podział na Galicyjaków i Królewiaków.

Leliwa w herbie Powiatu tarnobrzeskiego to odniesienie do Tarnowskich - polskiego rodu magnackiego, właścicieli znaczących dóbr w Małopolsce, którego jedno z odgałęzień przez wieki związane było z Wielowsią,  Dzikowem ( dziś w granicach Tarnobrzega), Tarnobrzegiem oraz z okolicą szeroko wykraczającą poza obszar dzisiejszego Powiatu tarnobrzeskiego. Początek tych związków to w. XIV. Dzierżka / Dziersława / z Wielowsi była córką lub wnuczką Dzierżykraja - comesa, dziedzicznego właściciela Wielowsi /Magna Villa/. Od 1343 r. była żoną Leliwity, Rafała z Tarnowa, wnosząc mu w posagu ojcowiznę. Kolejne pokolenie z tego związku to synowie : Jan, kasztelan krakowski i Spicimir czyli Spytek, podkomorzy krakowski, obaj piszący się  „z Tarnowa”.  Najsłynniejszym przedstawicielem rodu był hetman Jan Amor Tarnowski (1488 - 1561) oraz urodzony w Dzikowie 7 XI 1837 r. Stanisław Tarnowski, m.in. historyk literatury, krytyk literacki, publicysta polityczny, przywódca konserwatystów krakowskich, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Imię prof. Stanisława Tarnowskiego nosi Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnobrzegu.