Gmina Nowa Dęba leży w południowej części powiatu tarnobrzeskiego. Ponad połowę powierzchni gminy stanowią lasy, w zdecydowanej większości będące własnością Skarbu Państwa, w zarządzie Nadleśnictwa Buda Stalowska.
 
Rys historyczny

Początki gminy Nowa Dęba datuje się na XII wiek. Wtedy to na obrzeżach Puszczy Sandomierskiej powstała wieś królewska Chmielów. Na jej obrębach wyrosły przysiółki, które następnie przekształciły się we wsie: Cygany i Jadachy.

W XVI i XVII wieku Tarnowscy herbu Leliwa utworzyli na terenie puszczy ogromne dominium dzikowskie, do którego weszła wieś Dęba z przysiółkiem Poręby Dębskie (początek XVII w.), a później Tarnowska Wola, Alfredówka i Rozalin (XVIII w.).

Gospodarka na tym terenie opierała się o las. Mieszkańcy zajmowali się pozyskiwaniem drewna, węgla drzewnego, polowaniami i bartnictwem. Wytworzyli oni specyficzny rodzaj kultury zwanej lasowiacką - „Las łojciec nas/ a my dzieci jigo/ idziemy do nigo/”. Kultura ta charakteryzowała się prostotą w swojej formie oraz wykorzystaniem jako materiału plastycznego drewna, lnu, innych surowców naturalnych.

Życie było tu jednak dość trudne ze względu na liche ziemie, dlatego wielu mieszkańców tych okolic emigrowało za chlebem do Prus, Austrii, a nawet Ameryki. Duże zmiany zaszły tutaj dopiero w okresie międzywojennym. Najpierw w 1927 r. powstał w Dębie poligon wojskowy, który powoli się rozrastał. Następnie zapoczątkowano w ramach Centralnego Okręgu Wojskowego budowę wytwórni Amunicji Nr 3 w Dębie. Jej budowa rozpoczęła się w 1937 r., a już w lipcu 1939 r. ruszyła produkcja. Dla ściągających do Dęby z różnych stron Polski przybyszów wzniesiono bloki mieszkalne, domki jedno- i dwurodzinne. Wraz z mieszkaniówką powstały szkoła, szpital, stołówka i basen. Pierwszym dyrektorem fabryki został podpułkownik Jan Szypowski.

Po wybuchu wojny zakłady przejęli Niemcy. Na pobliskim poligonie do agresji na Związek Radziecki przygotowywali się żołnierze von Paulusa. Mimo obecności niemieckich oddziałów rozwinęła się na tym terenie partyzantka Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich.

Po wojnie fabryka zostaje odbudowana i zaczyna się szybko rozwijać. Zakłady Metalowe „Dezamet” stają się krajowym potentatem w produkcji żelazek, silników motocyklowych, motorowych, silników do łodzi. Wraz z zakładem szybko rozwija się osiedle, które zyskuje nową szkołę podstawową, liceum. Powstaje drugi duży zakład - Spółdzielnia Inwalidów „Zjednoczenie”.

31 grudnia 1961 roku osiedle Dęba zyskuje prawa miejskie i nazwę Nowa Dęba. Miasto powiększa się nie tylko o nowe budynki komunalne, ale również o nowe osiedle spółdzielcze.