|
Po pierwszym rozbiorze polski w roku 1772 prawobrzeżna część Powiatu i Województwa Sandomierskiego została oderwana od reszty Ziemi Sandomierskiej i przyłączona jako część Galicji do Austrii. W 1773 roku wprowadzono ustrój terytorialny obowiązujący w monarchii Habsburgów. We Lwowie ustanowiono rząd krajowy czyli tzw. Gubernium, a na prowincji podległe mu urzędy obwodowe – cyrkuły. Powołano sąd apelacyjny i zorganizowano pocztę. Część obszaru położonego między Wisłą, a Sanem włączono do cyrkułu pilzneńskiego, a część do cyrkułu leżajskiego. Od 1782 r. cały obszar w widłach Wisły i Sanu przypisany został pod względem administracyjnym do cyrkułu rzeszowskiego. Cyrkuł rzeszowski podzielony został na 18 justycjariatów, z których dwa były w Powiecie Tarnobrzeskim: W Dzikowie i Charzewicach. Do nich przyłączono inne pobliskie dominia: do Charzewic – Chwałowice i Wrzawy, a do Dzikowa – Dąbrowicę, Koćmierzów i wsie kameralne (dawne królewskie). Justycjariaty w Dzikowie i Charzewicach ustanowione zostały w oparciu o wielkie majątki ziemskie, do których na tym terenie zaliczały się: klucz dóbr baranowskich rodu Leszczyńskich w Baranowie Sandomierskim, klucz dóbr dzikowskich i wielowiejskich rodu Tarnowskich oraz klucz dóbr w Charzewicach – własność rodu Lubomirskich.
W 1855 roku utworzono w Tarnobrzegu urząd powiatowy, na którego czele stał starosta, skupiający w swym ręku władzę administracyjną i sądową oraz samorząd powiatowy. „Konstytucja grudniowa” z 21 grudnia 1867 r. regulowała stosunek Galicji do reszty krajów austriackich , wprowadzając autonomię krajową, a następnie język polski jako urzędowy. Dotychczasowe urzędy powiatowe w Galicji w liczbie 176, podobnie jak stojące nad nimi urzędy obwodowe (cyrkuły) przestały istnieć z dniem 28 lutego 1867 r.
Wprowadzona została zasada odłączenia sądownictwa od administracji publicznej poprzez utworzenia 74 oddzielnych sądów powiatowych. Na podstawie tych regulacji powstały w Tarnobrzegu Sąd powiatowy i Starostwo. Kompletny skorowidz miejscowości w Galicji i Bukowinie” S. Chanderysa z 1909 roku przypisuje do powiatu 72 gminy (gminy galicyjskie były z reguły gminami jednowioskowymi ) i 74 088 ludności (w tym 66 035 osób obrządku łacińskiego , 69 obrządku grecko-katolickiego, 848 wyznania mojżeszowego i 136 innego wyznania. (J. Kopaczek: w Tarnobrzeskie Zeszyty Historyczne, Nr 23 z 2003 r., str. 10) System administracyjny ustanowiony w 1867 r. dotrwał z małymi zmianami aż do I Wojny Światowej. W odradzającej się Polsce na terenach byłego zaboru austriackiego zalegalizowano galicyjski podział terytorialny. Według spisu z 30 września 1921 r. Powiat Tarnobrzeski liczy 71 869 głosów. Z tej liczby przypada na 3 miasteczka (Rozwadów, Tarnobrzeg, Baranów) 8 773 mieszkańców. Ludność w 91% zalicza się do narodowości polskiej, religii katolickiej. Ponad 8% Żydów skupia się głównie w miasteczkach, gdzie stanowi przeszło 75% ogółu mieszkańców. (J. Kopaczek: w Tarnobrzeskie Zeszyty Historyczne, Nr 23 z 2003 r. str. 13).
Strona 1 z 2 «« start « poprz. 1 2 nast. » koniec »» |